W Polsce działa 200 hospicjów, w tym 50 katolickich

Piątek, 08 Października 2004 21:30

O niezwykłej roli Kościoła katolickiego w ruchu hospicyjnym w Polsce mówiono podczas konferencji zorganizowanej w ramach 60. Tygodnia Miłosierdzia, który upływa pod znakiem opieki paliatywnej.

6 października 2004 17:16

O niezwykłej roli Kościoła katolickiego w ruchu hospicyjnym w Polsce mówiono podczas konferencji zorganizowanej w ramach 60. Tygodnia Miłosierdzia, który upływa pod znakiem opieki paliatywnej. W całym kraju funkcjonuje ponad 150 hospicjów domowych - w tym 37 zespołów działa przy kościołach - i ponad 50 hospicjów stacjonarnych - w tym 12 to placówki założone przez środowisko kościelne. W hospicjach pracuje 2,5 tys. wolontariuszy.

Opieka paliatywna to nie tylko hospicja. Hospicjum określane jest miejsce, w którym osobom terminalnie chorym zapewnia się całodobową opiekę. Takich jest w kraju ponad 50, z zaledwie 800 łóżkami. Natomiast hospicja domowe to zespoły osób, które opiekują się umierającym w jego własnym domu, odwiedzając go regularnie lub w razie potrzeby. Takich zespołów jest 150, w ich skład wchodzą lekarze, duchowni, pielęgniarki, rehabilitanci, pracownicy socjalni, psycholodzy, terapeuci zajęciowi i wolontariusze. Tych ostatnich we wszystkich hospicjach - stacjonarnych i domowych - pracuje aż 2,5 tys. Aż 48 placówek opartych jest wyłącznie na ich pracy. Prawie wszystkie hospicja mają programu wspierania rodzin zmarłego.

Istnieją jeszcze poradnie medycyny paliatywnej i poradnie leczenia bólu (jest ich 160) oraz placówki, gdzie chory może spędzić dzień - kiedy rodzina pracuje i nie może się nim opiekować (około 70 placówek). Opiekę paliatywną oferują także niektóre szpitale. - Różnica między opieką hospicyjną a paliatywną jest taka, że hospicja oferują także opiekę duchową, a opieka paliatywna skupia się bardziej na aspektach medycznych. W ostatnich czasach na szczęście wyrównują się te różnice: więcej jest medycznej opieki w hospicjach a duchowej w opiece paliatywnej - mówiła podczas konferencji prof. Krystyna de Walden-Gałuszko z Akademii Medycznej w Gdańsku.

W Polsce rocznie umiera między 300 a 400 tys. osób, ok. 80. tys. na choroby nowotworowe. - Dążymy do tego, by na 100 tys. mieszkańców danego rejonu przypadało 5 łóżek w hospicjach - powiedziała prof. de Walden-Gałuszko. Na 10 łóżek powinien przypadać jeden lekarz a jedna pielęgniarka na 1-1,5 łóżka.

Jeśli chodzi o opiekę ambulatoryjną, czyli hospicja domowe, to jeden zespół powinien przypadać na jeden powiat (czyli ok. 30 km), jeden lekarz na 15 chorych i jedna pielęgniarka na 20 chorych. - Tak powinno być, ale jeszcze wiele brakuje nam do tego ideału - podkreślała profesor. - W całym kraju mamy 800 łóżek, a powinno być 2 tys., jest ponad 50 hospicjum, a powinno być ok. 700, mamy 74 specjalistów od opieki paliatywnej, a potrzebnych jest 700, powinniśmy mieć tysiąc wykształconych pielęgniarek, a nie ma ani jednej, bo siostry, które pracują w hospicjach są doszkalane do opieki paliatywnej - stwierdziła prof. de Walden-Gałuszko. To wszystko powoduje, że chorzy czekają na miejsce w hospicjum, a także na wizytę lekarza w domu, bo nie każdy powiat ma zespół opieki paliatywnej.

Profesor zwróciła też uwagę na niezwykłą rolę Kościoła w Polsce w rozwoju ruchu hospicyjnego. Pierwszy zespół opieki szpitalno-domowej powstał w 1972 roku z inicjatywy red. Haliny Bortnowskiej i ks. J. Gorzelanego. W 1984 roku ks. Eugeniusz Dudkiewicz z Gdańska zorganizował zespół opieki domowej, a cztery lata później został pierwszym krajowym duszpasterzem duszpasterstwa hospicyjnego przy Episkopacie Polski. W 1991 roku powstało Ogólnopolskie Forum Ruchu Hospicyjnego. - To była rola inspirująca Kościoła, ale ma on jeszcze rolę formacyjną, duszpasterską, edukacyjną i naukową - mówiła profesor. Do roli edukacyjnej zaliczyła encyklikę Jana Pawła II "Evangelium Vitae" oraz jego coroczne listy na Dzień Chorego.

Ruch hospicyjny na świecie powstał po II wojnie światowej. Jego twórczynią jest dr Cicely Saunders. Aż trzykrotnie w jej życie wkraczali Polacy, by inspirować ją do pracy na rzecz hospicjum. Dwaj pierwsi zmarli na raka, trzecim był Marian Bohusz-Szyszko, malarz, który został mężem Saunders i stworzył "Cykl Chrystologiczny" - obrazy o tematyce religijnej, które zdobią ściany hospicjum św. Krzysztofa w Londynie.

Duchowe wsparcie w opiece paliatywnej ma istotne znaczenie. Ks. dr Antoni Bartoszek z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach porównał pracę w hospicjum do posługi miłosiernego Samarytanina. Mówił o potrzebie zatrzymania się przy chorym ofiarowania mu swojego czasu, wysłuchania go i współodczuwania z nim. - W opiece paliatywnej ważny jest szacunek do przekonań chorego, nie należy nawracać go na swoją religię, ale jednocześnie każdy chrześcijanin ma obowiązek głoszenia Ewangelii i opieka hospicyjna bywa posługą religijną - podkreślił.

Ogólnopolską konferencję pt. "Życiem otulana śmierć. Duchowe wartości oraz moralne przesłanie posługi hospicyjnej i opieki paliatywnej" zorganizowała Caritas oraz Ogólnopolskie Forum Ruchu Hospicyjnego, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego. Honorowy Patronat nad konferencją objął abp Józef Michalik przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. - Troska o życie, to nie tylko troska o życie poczęte, ale także o życie dziecka Bożego, który idzie w ramiona Ojca - powiedział. - Potrzebna jest pomoc ludzi żywych, by narodziny dla nieba były godnie przeżyte. Miłosierdzie jest naszą piątą ewangelią - dodał. Arcybiskup wspominał też swoje dzieciństwo, podczas którego niekiedy towarzyszył umierającym ludziom, odwiedzając ich razem z matką. - To pozwoliło mi nie bać się śmierci. Dziś eliminuje się śmierć z życia dzieci Z- powiedział abp Michalik, dodając, ze nie zawsze eliminacja jest dobrym środkiem wychowawczym.

Hasłem 60. Tygodnia Miłosierdzia, który rozpoczął się 3 października jest "Życiem otulana śmierć. Naśladować Chrystusa w posłudze hospicyjno-paliatywnej". Tydzień zorganizowała Komisja Charytatywna Episkopatu Polski i Caritas. Caritas przygotowała materiały dla diecezji, zawierające wprowadzenia do liturgii, propozycje tekstów homilii i czytania na nabożeństwa różańcowe oraz modlitw wiernych na każdy dzień Tygodnia Miłosierdzia.