Wiadomości z Polski i ze świata

Autonomia Palestyńska: Edukacja zawodowa szansą na lepsze jutro

Czwartek, 03 Kwietnia 2014 09:57

Izrael, Palestyna, Ziemia Święta. Każde z tych określeń oznacza coś innego, a mieści się w tej samej przestrzeni geograficznej. Dla Izraelczyków to ziemia obiecana, dla Palestyńczyków zamieszkana od setek lat ojczyzna, dla chrześcijańskich pielgrzymów miejsce będące początkiem historii, datowania, narodzenia, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa.  Wszystko to na obszarze wielkości województwa lubelskiego.

Zachodnia część i wschodnia. Europa i Azja. Dostatek i bieda. Zasieki, mury, druty kolczaste i punkty kontrolne. Każda część strukturalnie i systemowo oddzielona. To miejsce, gdzie nakładają się przestrzenie, ale nie przenikają rzeczywistości. Żyjący na jednej górze żydowscy osadnicy, nie mają pojęcia jak żyją mieszkający na drugim szczycie palestyńscy chłopi, a odwiedzający Bazylikę Narodzenia Pańskiego w Betlejem pielgrzymi nie widzą ani jednej ani drugiej góry. Wszyscy żyjący w szklanej bańce, przechodzą obok siebie, ale się nie dostrzegają. Narasta wrogość, niechęć i niezrozumienie. Jedni i drudzy żyją w strachu przed sobą nawzajem.

Zwiększają się też dysproporcje pomiędzy poziomem życia w Izraelu i Palestynie. Dlatego Caritas Polska i Caritas Jerozolima rozpoczęły w marcu 2014 roku projekt pt. „Wyrównywanie szans edukacyjnych kobiet w Autonomii Palestyńskiej”. Projekt ma zwiększyć szanse edukacyjne kobiet, które pozbawione są równego dostępu do nauki oraz zatrudnienia. 80 wybranych do projektu uczestniczek weźmie udział w zajęciach z edukacji administracyjno-biurowej, zajęciach zawodowych z terapii upiększającej, fryzjerstwa oraz palestyńskiego haftu i rękodzieła. Działania współfinansowane są przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych ze środków polskiej współpracy rozwojowej.

W dniach 23-29 marca delegacja Caritas Polska udała się w pierwszą wizytę monitoringową do Autonomii Palestyńskiej. Pracownicy Caritas Polska spotkali się z ich odpowiednikami w Caritas Jerozolima, a także z ekspertem ds. pomocy rozwojowej Przedstawicielstwa Rzeczypospolitej Polskiej przy Palestyńskiej Władzy Narodowej w Ramallah na Zachodnim Brzegu. Pracownicy Caritas odwiedzili miejsca realizacji projektu (Wschodnia Jerozolima, Ramallah i Betlejem), dotychczas zrealizowane przez Caritas Jerozolima projekty oraz miejsca ewentualnych działań w przyszłości w zakresie gospodarki wodno-sanitarnej, rolnictwa, wsparcia małej i średniej przedsiębiorczości oraz turystyki.

Projekt wpisuje się w założenia Milenijnych Celów Rozwoju, według których największy nacisk w ostatnich dwóch latach powinno się kłaść na wyrównywanie dysproporcji w trzech obszarach: pomiędzy miastem a wsią, dostępem do edukacji bogatych i biednych oraz nierówności płci.

Problemy tego typu w znacznym stopniu dotykają bardziej kobiet. Raporty ONZ z poprzednich lat podkreślają, że szanse kobiet nigdzie na świecie nie są takie same, ale najmniej możliwości mają kobiety w krajach Bliskiego Wschodu, m.in. w Autonomii Palestyńskiej.  Na tym obszarze, skalę nakładających się na siebie problemów i nierówności potęguje poważny kryzys wewnętrzny (polityczno-społeczno-ekonomiczny) w obliczu, którego stoją Palestyńczycy i który wpływa na wszystkie aspekty życia codziennego oraz dotyka poczucia ludzkiej godności. Ludność zamieszkująca te tereny nie jest w stanie realizować swoich podstawowych praw do przemieszczania się, samostanowienia, ale i równego dostępu do podstawowych dóbr i usług, a przede wszystkim edukacji i zatrudnienia.

Według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Osiedli Ludzkich (UN-HABITAT) spośród wszystkich grup społecznych zamieszkujących Autonomię Palestyńską, kobiety są grupą najbardziej dotkniętą trwającym kryzysem społeczno-politycznym. Palestyńskie rodziny, w których dużą liczbę stanowią dorosłe kobiety, są bardziej narażone na niedożywienie. Jednym z przejawów dysproporcji jest prawie 30-procentowa stopa wysokiego bezrobocia wśród kobiet zamieszkujących m.in. Zachodni Brzeg.

Większość ośrodków treningowych prowadzących na obszarze Autonomii szkolenia zawodowe jest w przeważającej większości dostępna jedynie dla mężczyzn, a udział kobiet jest marginalny. Wysoki poziom bezrobocia oraz niski poziom aktywności zawodowej są m.in. związane z ograniczeniami społecznymi i kulturowymi.

Palestyńskie kobiety ze względu na uwarunkowania kulturowe wcześnie wychodzą za mąż. Według danych Palestinian Central Bureau of Statistics (PCBS) w 2011 roku 92,3 proc. kobiet w wieku do 15-29 lat było zamężnych (większość z nich wyszła za mąż przed 20 rokiem życia).

Wczesne zawieranie małżeństw i inne czynniki, głównie kulturowe i finansowe, mają wpływ na to, że młode kobiety powyżej 18 roku życia nie kontynuują edukacji w jakiejkolwiek formie.  Podczas gdy tylko 15 proc. kobiet w wieku od 15 do 17 lat nie uczy się w ogóle, to ten współczynnik dla kobiet w wieku od 18 do 22 lat wynosi już 50 proc., a dla kobiet w przedziale od 23 do 29 lat wynosi aż 88 proc.

Jest 3,5-krotnie więcej niepiśmiennych kobiet niż mężczyzn. Tylko 16,4 proc. palestyńskich kobiet posiada dyplom ukończenia studiów. Tylko 17,4 proc. kobiet jest aktywnych zawodowo i mimo iż ta wartość wzrosła na przestrzeni ostatnich 10 lat to w przypadku mężczyzn współczynnik ten jest 4 razy wyższy i wynosi 69,1 proc. Kobiety zarabiają też ponad 13 proc. mniej niż mężczyźni.

Z obserwacji i doświadczenia Caritas Jerozolima w pracy z młodymi kobietami wynika, że większość rodzin nie ma wystarczających środków, żeby ich córki mogły kontynuować naukę. Inwestycja ta jest kosztowna, a okres studiów to minimum 4 lata (podczas których córka jest na utrzymaniu rodziny). Wobec tego większość rodzin postrzega tego rodzaju inwestycję w edukację córek po 18 roku życia, jako „stratę czasu i pieniędzy”.

Rodzice lub mężowie zupełnie inaczej postrzegają edukację zawodową, która ma wymiar praktyczny i jest znacznie mniej kosztowna, bo trwa od 6 miesięcy do 1 roku. 

W czasach, kiedy wzrastają koszty utrzymania, czynsz, poziom bezrobocia utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie, mężczyźni nie są w stanie utrzymywać całej rodziny, dlatego przyzwolenie na pracę kobiet staje się coraz bardziej powszechne. Z ankiet i analiz przeprowadzonych przez pracowników Caritas Jerozolima wyraźnie wynika, że kobiety chciałyby pomóc w utrzymaniu rodziny i domu, ale w większości nie mają kwalifikacji i umiejętności do wykonywania jakiegokolwiek zawodu; nie wiedzą też, w jaki sposób można przy niewielkich nakładach i zasobach rozpocząć własny jednoosobowy biznes.   

Kobiety uczestniczące w projekcie zostały wybrane na podstawie kryteriów departamentu ds. społecznych Caritas Jerozolima. Dzięki temu pomoc ma dotrzeć do grupy najbardziej potrzebujących młodych kobiet w wieku od 18 do 25 lat, które zawarły wczesne związki małżeńskie, są młodymi wdowami, pochodzą z rodzin wielodzietnych lub zamieszkują tereny wiejskie wokół Ramallah, Betlejem i Wschodniej Jerozolimy. Ich sytuacja materialna jest bardzo trudna oraz brakuje im kwalifikacji i umiejętności do jej poprawy.

Projekt Caritas upowszechni ideę edukacji integracyjnej kobiet i przyczyni się do wyrównania ich szans edukacyjnych. Umożliwi im nabycie kompetencji interpersonalnych, biznesowych i liderskich, mających wymiar praktyczny – kompetencji zawodowych oraz umiejętności kluczowych współczesnej edukacji w zakresie znajomości języków obcych oraz obsługi komputera.

Dzięki coachingowi i doradztwu zawodowemu około 60 proc. uczestniczek projektu ma odbyć staże zawodowe lub znaleźć adekwatne zatrudnienie. Pozwoli to na upodmiotowienie społeczne i gospodarcze kobiet oraz przyczyni się tym samym do trwałej zmiany ich pozycji w rodzinie oraz społeczności lokalnej, jak i pośrednio poprawi sytuację ich rodzin, wyprowadzając je ze spirali ubóstwa.
Rafał Chibowski